วันจันทร์ที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2556

วัณโรค


แนวทางการดำเนินงานควบคุมป้องกันวัณโรค 
อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ปีงบประมาณ ๒๕๕๖
เพื่อเร่งรัดการดำเนินงานวัณโรค จังหวัดศรีสะเกษ ให้รักษาสำเร็จทุกพื้นที่ และ
ให้บรรลุตามเกณฑ์เป้าหมายอำเภอควบคุมโรคเข้มแข็งแบบยั่งยืนปีงบประมาณ ๒๕๕๖

๕.๒  โรคที่เป็นปัญหาและสามารถดำเนินการได้สำเร็จ
      ตัวชี้วัด ในการประเมินการดำเนินงานโครงการอำเภอควบคุมโรคเข้มแข็งแบบยั่งยืน โรควัณโรค
               ๑. ร้อยละของผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ทุกรายได้รับการกำกับการกินยา(DOT) 
                   โดยพี่เลี้ยงต้องเป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรืออาสาสมัครสาธารณสุข หรือแกนนำชุมชน 
                   ร้อยละ ๘๐
               ๒. การขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ ไม่เกินร้อยละ 
               ๓. ผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่เสมหะพบเชื้อมีอัตราการเปลี่ยนของเสมหะจากบวกเป็นลบ
                   (Conversion rate) อย่างน้อยร้อยละ  ๙๐

ตัวชี้วัดการดำเนินงานวัณโรค  จังหวัดศรีสะเกษ  ปีงบประมาณ ๒๕๕๖
          ตัวชีวัดหลัก
๑) อัตราพบผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ทั้งหมด(All pt.TB New)
๒) อัตราตายด้วยวัณโรค  
๓) อัตราการรักษาหาย  (Cure rate)
๔) อัตราความสำเร็จของการรักษา (Success rate)
๕) อัตราพบผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกจากผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ทั้งหมด  
๖) อัตราการขาดยา(Default rate)
๗) ผู้ป่วยกลับมารักษาซ้ำ (Re-treatments) ด้วยเสมหะพบเชื้อได้รับการส่งตรวจ
    เพาะเลี้ยงเชื้อและทดสอบความไวต่อยาวัณโรค(H,R) เพื่อเฝ้าระวังวัณโรคดื้อยา
๘) อัตราการพบผู้ป่วยวัณโรคดื้อยา(MDR-TB)
๙) ผู้ป่วยวัณโรคได้รับการประเมินอาการภายหลังได้รับยาวัณโรคที่มีอาการผิดปกติ
    และได้รับการดูแลรักษาทันท่วงที
๑๐) อัตราการอ่านสไลด์วัณโรคถูกต้องตรงกัน (Agreement rate)
๑๑) ค้นพบผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ทุกชนิดจากกลุ่มเสี่ยงต่าง ๆ
๑๒) อัตราการตรวจค้นหาวัณโรคในผู้ติดเชื้อ/ผู้ป่วยเอดส์ ด้วยการตรวจเสมหะ
๑๓) อัตราการตรวจเลือดค้นหาผู้ติดเชื้อเอชไอวีในผู้ป่วยวัณโรค  
๑๔) ผู้ป่วยTB/HIV ได้รับการตรวจระดับภูมิต้านทาน(CD4)
๑๕) ผู้ป่วยTB/HIV ที่มีระดับภูมิต้านทาน(CD4)<350  ได้รับยาต้านไวรัสตามเกณฑ์
๑๖) พัฒนาคุณภาพการกำกับดูแลผู้ป่วยวัณโรคแบบมีพี่เลี้ยง(Quality DOT) โดยมี
      - อัตราเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเป็นพี่เลี้ยง(DOT)กำกับการกินยาวัณโรค
        ในผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวก 
      - อัตราเจ้าหน้าที่สาธารณสุข/อสม./แกนนำสุขภาพด้านวัณโรคเป็นพี่เลี้ยง(dot)     
        กำกับการกินยาในผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวก     
      - ผู้ป่วยวัณโรครักษาซ้ำ/ผู้ป่วยการรักษาล้มเหลว/ผู้ป่วยขาดยากลับมารักษาใหม่
        มีพี่เลี้ยง(DOT) กำกับดูแลการกินยาวัณโรคโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
 ๑๓๗/ แสน ปชก
  < ร้อยละ ๕
> ร้อยละ ๙๐
> ร้อยละ ๙๐
> ร้อยละ ๗๐
  < ร้อยละ ๓
 > ร้อยละ ๙๕

< ร้อยละ ๒

> ร้อยละ ๙๕
> ร้อยละ ๙๕
> ร้อยละ ๕๐
> ร้อยละ ๘๐
> ร้อยละ ๙๐
> ร้อยละ ๙๐
> ร้อยละ ๙๐

> ร้อยละ ๙๐

> ร้อยละ ๕๐

> ร้อยละ ๘๐



ตัวชี้วัดรอง
 ๑) อัตราการส่งต่อข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคจากคลินิกวัณโรค ถึง รพ.สต.
      ภายใน ๑ สัปดาห์  ครบถ้วน ทันเวลา
 ๒) อัตราการมีส่วนร่วมในการควบคุมโรคจากองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น
      การจัดตั้งกองทุนสุขภาพระดับตำบลและมีกิจกรรมดำเนินการ
 ๓) มีแพทย์รับผิดชอบในการดูแลและเป็นที่ปรึกษาในงานวัณโรค  อย่างน้อย ๑ คน
 ๔) ผู้ป่วยวัณโรคที่มีพี่เลี้ยงไม่ใช่ จนท.สธ.ได้รับการติดตามเยี่ยมบ้านตามเกณฑ์ คือ
      - ระยะเข้มข้น  เยี่ยม สัปดาห์ละ ๑ ครั้ง (๘ ครั้ง)               
      - ระยะต่อเนื่อง เยี่ยม เดือนละ   ๑ ครั้ง (๔ ครั้ง) 
 ๕) TBC+DTC สุ่มนิเทศและประเมินผลการกำกับดูแลการกินยาผู้ป่วยวัณโรค
      รายใหม่เสมหะบวกในระยะเข้มข้นอย่างน้อยคนละ 1 ครั้ง 
 ๖) TBC+DTC สรุปผลการปฏิบัติงานวัณโรคประจำเดือนได้ถูกต้อง ครบถ้วนและ
      ส่งรายงานทันเวลา 
 ๗) TBC+DTC ประเมินผลงานประจำงวดได้ถูกต้องครบถ้วนและส่งรายงานทันเวลา     


> ร้อยละ ๙๐

> ร้อยละ ๕๐
ร้อยละ ๑๐๐

> ร้อยละ ๙๐
> ร้อยละ ๙๐
ร้อยละ ๙๐

ร้อยละ ๑๐๐

ร้อยละ ๑๐๐
กิจกรรมการดำเนินงานวัณโรค
๑.     การค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในกลุ่มเสี่ยง
๑.๑ กลุ่มเสี่ยงหลักที่ต้องดำเนินการร้อยละ ๑๐๐  ได้แก่
      - ผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคเสมหะบวก  ข้อมูล ๓ ปี
      - ผู้ต้องขังในเรือนจำ
      - ผู้ติดเชื้อ/ผู้ป่วยเอดส์
๑.๒ กลุ่มเสี่ยงรอง ดำเนินการตามบริบทของหน่วยบริการ ดังนี้
      - ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง  โดยเฉพาะโรคเบาหวานที่รับยาเบาหวานนาน > 5 ปี
      - ผู้สูงอายุ > ๖๕ ปี ที่มีอาการสงสัยในชุมชนหรือที่มารับการบริการในสถานบริการ
      - แรงงานต่างชาติ
๑.๓ โครงการเร่งรัดการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่โดยการรณรงค์ตรวจคัดกรองผู้สัมผัสโรคร่วมบ้าน
      ผู้ป่วยวัณโรคเสมหะบวกข้อมูลตั้งแต่ปี ๒๕๕๓-๒๕๕๕  ดำเนินการในระหว่าง มกราคม ๒๕๕๖ ถึง
      เมษายน  ๒๕๕๖
กิจกรรมต้องดำเนินการเร่งด่วน
๑. วิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานวัณโรค แจงข้อมูลรายตำบล/หมู่บ้าน ส่งข้อมูลให้ รพ.สต.เพื่อร่วม
    วางแผนการดำเนินงานในข้อ ๑.๑ และ๑.๓
๒. จัดทำแผนปฏิบัติการในการออกรณรงค์ตรวจคัดกรองวัณโรครายใหม่ในผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านของ
    ผู้ป่วยวัณโรคเสมหะบวกโดยใช้ข้อมูลปีงบประมาณ ๒๕๕๓-๒๕๕๕ กำหนดวันที่ออกปฏิบัติงาน
    ก่อนดำเนินการ ในระดับอำเภอต้องประชุมวางแผนการเก็บเสมหะส่งตรวจห้องชันสูตรก่อนเพื่อ
    การดำเนินงานที่ครบถ้วนและสรุปผลการดำเนินงานที่ต่อเนื่อง
๓. ส่งแผนปฏิบัติงานให้จังหวัดเพื่อขอสนับสนุนงบประมาณภายในวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๕
๔. การเบิก-จ่ายงบประมาณในการรณรงค์ จะสรุปในวันจัดทำแผนกลุ่มงานควบคุมโรค วันที่ ๗
    พฤศจิกายน ๒๕๕๕ ทุกหน่วยบริการเสนอความคิดได้




เป้าหมายผู้ป่วยวัณโรคเสมหะบวก ขึ้นทะเบียนรักษา ปีงบประมาณ 2553-2555
และการจัดสรรงบประมาณในการดำเนินการรณรงค์ตรวจผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรค ปี 2556
ดำเนินการ ระหว่างวันที่  2 มกราคม  2556 - 30 เมษายน  2556
ที่

อำเภอ

Total
pt.TB M+
2553-2555
ปรับยอด
ผู้สัมผัสโรค
ร่วมบ้าน
การสนับสนุนงบประมาณ
ค่าเครื่องดื่ม
x 10 บ.
เบี้ยเลี้ยง
รวมเงิน

จำนวนวัน
จำนวนคน
x 240 บ.
1
เมือง
326
350
3500
16
5
19,560
23,060
2
ยางชุมน้อย
144
160
1600
10
5
12,000
13,600
3
กันทรารมย์
273
300
3000
15
5
18,000
21,000
2
กันทรลักษ์
388
400
4000
18
5
21,600
25,600
5
เบญจลักษ์
62
100
1000
5
5
6,000
7,000
6
ขุขันธ์
433
450
4500
18
5
21,600
26,100
7
ไพรบึง
143
150
1500
8
5
9,600
11,100
8
ปรางค์กู่
219
230
2300
12
5
14,400
16,700
9
ขุนหาญ
214
230
2300
12
5
14,400
16,700
10
ราษีไศล
245
280
2800
14
5
16,800
19,600
11
อุทุมพรพิสัย
269
300
3000
15
5
18,000
21,000
12
บึงบูรพ์
28
30
300
3
5
3,600
3,900
13
ห้วยทับทัน
116
140
1400
8
5
9,600
11,000
14
โนนคูณ
74
80
800
5
5
6,000
6,800
15
ศรีรัตนะ
162
182
1820
8
5
9,720
11,540
16
น้ำเกลี้ยง
120
150
1500
8
5
9,600
11,100
17
วังหิน
143
150
1500
8
5
9,600
11,100
18
ภูสิงห์
135
150
1500
8
5
9,600
11,100
19
เมืองจันทร์
57
80
800
4
5
4,800
5,600
20
พยุห์
52
100
1000
4
5
4,800
5,800
21
โพธิ์ศรีฯ
62
80
800
4
5
4,800
5,600
22
ศิลาลาด
60
80
800
4
5
4,800
5,600
23
ประชารักษ์
8
รวมทั้งจังหวัด
3733
4172
41720
207
110
248,880
290,600
ที่มา : สรุปผลการดำเนินงานวัณโรค กลุ่มงานควบคุมโรค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ








๒.    การรักษาผู้ป่วยวัณโรค
การรักษาผู้ป่วยวัณโรค  ในปีงบประมาณ  ๒๕๕๖  ตามแนวทางมาตรฐานการรักวัณโรคแห่งชาติ(NTP) ได้กำหนดสูตรยาในการรักษาผู้ป่วยวัณโรค  ดังนี้
๒.๑  New patient regimen: 2HRZE/4HR หรือ 2HRZS/4HR                                                                                                                                                                   
       ผู้ป่วยใหม่ที่ยังไม่เคยรักษา หรือเคยรักษามาไม่เกิน 1 เดือน
๒.๒  Re-treatment regimen with first-line drugs: 2HRZES5 / 1HRZE / 5HRE                                                                    
       ผู้ป่วยที่ต้องรักษาซ้ำจาก default หรือ relapse
     ๒.๓  MDR regimen: > 6Km5LfxEtoCs+PAS / > 12 LfxEtoCs+PAS                               
            ผู้ป่วยที่ยืนยันการวินิจฉัย หรือมีความเสี่ยงสูงต่อวัณโรคดื้อยาหลายขนาน
     ๓. การเฝ้าระวังและการค้นหาผู้ป่วยที่สงสัยว่ามีการดื้อยาวัณโรคหลายขนาน(MDR-TB)
         การดำเนินงานเฝ้าระวังวัณโรคดื้อยาหลายขนาน (MDR-TB) ทุกหน่วยบริการต้องดำเนินกิจกรรม
ให้ครบถ้วนทุกกิจกรรม  โดยแบ่งประเภทผู้ป่วยที่ต้องดำเนินการเก็บเสมหะส่งเพาะเลี้ยงเชื้อและทดสอบความไวต่อยาวัณโรค ดังนี้
๓.๑  Re-treatments ผู้ป่วยที่มีประวัติการรักษาวัณโรคมาก่อน
           มีประวัติเคยรักษาครบหรือรักษาหายแล้ว แต่ผู้ป่วยกลับเป็นซ้ำ โดยเฉพาะเมื่อมีการกลับเป็นซ้ำภายหลังจากหยุดยาที่รักษาครบหรือรักษาหายแล้ว  ไม่เกิน 6 เดือน (Relapse)
           ผู้ป่วยที่ขาดยาเกิน 2 เดือนติดต่อกัน เมื่อกลับมาตรวจซ้ำ ยังพบเชื้อในเสมหะ
(Treatment after default sputum smear positive)
           ผู้ป่วยที่มีประวัติเคยได้รับการรักษาหลายครั้ง และรับประทานยาไม่สม่ำเสมอและ
ยังพบเชื้อในเสมหะ
๓.๒  On-treatments ผู้ป่วยวัณโรคขณะกำลังรักษาที่ยังพบเชื้อในเสมหะเมื่อสิ้นเดือนที่ 2 ให้ขยาย
       สูตรยาเดิมในการรักษาอีก ๑ เดือน เมื่อสิ้นสุดเดือนที่ ๓ เสมหะยังบวกอยู่จึงเก็บเสมหะส่ง
       เพาะเชื้อและทดสอบความไวต่อยา  และผู้ป่วยที่สิ้นเดือนที่ 5 เสมหะยังบวก
๓.๓  Pre-treatments ผู้ป่วยวัณโรคที่มีประวัติก่อนรักษาเสี่ยงต่อการเป็นวัณโรคดื้อยาหลายขนาน
           ผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ที่ติดเชื้อเอชไอวีร่วมด้วย
           ผู้ป่วยวัณโรคที่มีประวัติการสัมผัสกับผู้ป่วย MDR-TB รวมทั้งบุคลากรทางการ แพทย์ที่ป่วยเป็นวัณโรคและมีประวัติการสัมผัสกับผู้ป่วย MDR-TB
-        กลุ่มเสี่ยงอื่นๆเช่น ผู้ป่วยตามแนวชายแดน ผู้ป่วยในเรือนจำ ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
และผู้ป่วยวัณโรคที่มีแผลโพรงขนาดใหญ่
การติดตามผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรคดื้อยาหลายขนาน
๑.     การตรวจเสมหะ Direct smear ทุกเดือนตลอดการรักษา
๒.     การเพาะเลี้ยงเชื้อวัณโรคทุกเดือนในระยะเข้มข้น หลังจากนั้นทุก 2 เดือน จนรักษาครบ
๓.     การทดสอบความไวต่อยาก่อนเริ่มรักษา และเมื่อมีข้อบ่งชี้
๔.     การถ่ายภาพรังสีทรวงอก ควรตรวจทุก 6 เดือน และเมื่อสิ้นสุดการรักษา
การจำแนกผลการรักษา
๑.     Cured =กินยาครบตามแนวทางแผนงานวัณโรคแห่งชาติ และมีผลตรวจเสมหะด้วยวิธีเพาะเชื้อเป็นลบอย่างน้อย 5 ครั้ง ติดต่อกันในช่วง 12 เดือนสุดท้ายของการรักษา โดยที่เสมหะต้องเก็บห่างกันไม่น้อยกว่า 30 วัน




๒.     Treatment completed =  กินยาครบตามแนวทางแผนงานวัณโรคแห่งชาติ แต่ไม่มี/มีไม่ครบ
     ผลตรวจเสมหะยืนยันด้วยวิธีเพาะเชื้อว่าเป็นลบในช่วง 12 เดือนสุดท้ายของการรักษา
๓.     Died
๔.     Failed
     ๔.๑ มีผลเพาะเชื้อเป็นบวกไม่น้อยกว่า 2 ครั้งใน 5 ครั้ง (ติดต่อกัน) ในช่วง 12 เดือนสุดท้าย
          ของการรักษา
     ๔.๒ หรือ มีผลเพาะเชื้อเป็นบวก 1 ครั้ง ใน 3 ครั้งสุดท้ายของการตรวจ
     ๔.๓ หรือ ผู้ป่วยที่แพทย์ตัดสินให้หยุดยาระบบ MDR-TB เพราะไม่ตอบสนองต่อการรักษา
           หรือมีฤทธิ์ข้างเคียงจากยามากจนผู้ป่วยทนไม่ได้
๕.     Defaulted
๖.     Transferred out

      ๕. การกำกับการดูแลแบบมีพี่เลี้ยง(DOT)
เพื่อตอบสนองโครงการอำเภอควบคุมโรคเข้มแข็งแบบยั่งยืน  ปี ๒๕๕๖  ได้แก่
               ๑. ร้อยละของผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ทุกรายได้รับการกำกับการกินยา(DOT) 
                   โดยพี่เลี้ยงต้องเป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรืออาสาสมัครสาธารณสุข หรือแกนนำชุมชน 
                   ร้อยละ ๘๐
                  การขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ ไม่เกินร้อยละ 
                 ผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่เสมหะพบเชื้อมีอัตราการเปลี่ยนของเสมหะจากบวกเป็นลบ
                    (Conversion rate) อย่างน้อยร้อยละ  ๙๐
                    จังหวัดศรีสะเกษ  จึงกำหนด นโยบายให้ ทุกคนทุกฝ่ายที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการดำเนินงาน
วัณโรคเพื่อสามารถตอบคำถามผู้ประเมินได้ในความหมายหรือทราบ Key word  เป็นคำพูดเดียวกัน  ได้แก่
DOT โดยแกนนำสุขภาพด้านวัณโรค”เพื่อกำกับดูแลผู้ป่วยวัณโรคให้ “กินยาให้ ครบทุกมื้อ ครบ ๑๘๐ วัน”
ผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกที่ขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่ วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๕  เป็นต้นไป  มีพี่เลี้ยง (DOT) กำกับการกินยาวัณโรคโดย เจ้าหน้าที่สาธารณสุข (=หรือหมายถึง ทุกคนใน รพ./รพ.สต) หรือพี่เลี้ยงเป็น อสม./
แกนนำชุมชน = อาสาสมัครแกนนำสุขภาพด้านวัณโรค  ซึ่งมีแนวทางในการดำเนินงาน  คือ
๑. จัดประชุมชี้แจงแนวทางการดำเนินงาน การคัดเลือกพี่เลี้ยงกับการกินยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วย
โดยใช้หลักในความเป็นจริงมากที่สุดที่สามารถดำเนินการได้และร่วมกันกำหนดระบบข้อมูลและการส่งต่อผู้ป่วย
วัณโรคจากโรงพยาบาล ถึง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ ถึง รพ.สต. ถึง แกนนำสุขภาพระดับตำบล/ระดับชุมชน
การกำหนดบทบาทหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในหน่วยบริการในการกำกับการกินยาวัณโรค  และการติดตามเยี่ยมบ้านในกรณีมีพี่เลี้ยงไม่ใช่เจ้าหน้าที่สาธารณสุข
          ๒. อบรมพัฒนาศักยภาพเจ้าหน้าที่สาธารณสุขผู้รับผิดชอบงานวัณโรค ใน รพ.สต.เป็น ครู ค. โดยทีม
วิทยากรระดับจังหวัด  ผู้เข้าอบรมได้แก่ จนท.สธ. ใน รพ.สต. ๑๙  อำเภอ (ยกเว้น อ.เมือง/ก้นทรลักษ์/ขุขันธ์)การอบรมแบ่งเป็น  ๔ จุด จัดกลุ่มอำเภอดังนี้
-จุดที่ ๑  อำเภอยางชุมน้อย/กันทรารมย์/เบญจลักษ์/โนนคูณ/น้ำเกลี้ยง (10+6+18+7+8+7=56)  
-จุดที่ ๒  อำเภอศรีรัตนะ/พยุห์/ไพรบึง/ขุนหาญ/บึงบูรพ์  (8+8+6+8+19+2=55)
-จุดที่ ๓  อำเภอภูสิงห์/ปรางค์กู่/ห้วยทับทัน/วังหิน/เมืองจันทร์ (10+9+13+8+8=56)
-จุดที่ ๔  อำเภอราษีไศล/อุทุมพร/โพธิ์ศรีสุวรรณ/ศิลาลาด (4+14+23+8+6=55) 




          ๓.. DTC+TBC ประเมินพี่เลี้ยงกำกับการกินยาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกที่ขึ้นทะเบียนรักษา
ตั้งแต่ ๑ กันยายน ๒๕๕๕-๓๑ ตุลาคม ๒๕๕๕ ถ้าพี่เลี้ยงไม่ใช่เจ้าหน้าที่สาธารณสุข  ให้ดำเนินการแจ้งรายชื่อ
พี่เลี้ยงและบอกความสัมพันธ์กับผู้ป่วยด้วย  ส่งให้จังหวัด ภายในวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๕  เพื่อจัดอบรม
พัฒนาศักยภาพพี่เลี้ยงกำกับการกินยา ให้กับ อสม./ญาติ ที่ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้มีความสามารถในการกำกับดูแลการกินยาวัณโรคอย่างถูกต้องและบันทึกการกินยาอย่างครบถ้วน   สามารถให้คำแนะนำการปฏิบัติการตัวและสังเกตอาการข้างเคียงของยาที่รุนแรงและนำส่งผู้ป่วยให้เจ้าหน้าที่ได้ถูกต้องเพิ่มศักยภาพพี่เลี้ยงพัฒนาเป็น
“แกนนำสุขภาพด้านวัณโรค” หรือ “อาสาสมัครวัณโรค”มีใบประกาศนียบัตรรับรองการผ่านการอบรม และมี
การประเมินการเป็นพี่เลี้ยงในช่วง ๒ สัปดาห์แรกของการรักษา
ระยะที่ ๑ ดำเนินการอบรมพี่เลี้ยง(DOT) โดยทีมวิทยากรจาก สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ  
             ในเดือนธันวาคม 2555 ณ พื้นที่ที่มีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกสูง 5 จุด
          ระยะที่ ๒ เมื่อมีผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่วันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๕  
                       เป็นต้นไป ให้เจ้าหน้าที่ รพ.สต./PCU ตรวจสอบพี่เลี้ยงกำกับการกินยาถ้าเป็น อสม./ญาติ
                       ให้ดำเนินการอบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา โดยเจ้าหน้าที่ รพ.สต.ที่ผ่านการอบรมหลักสูตร
                       ครู ค. อบรมแบบ On the job Training ณ บ้านผู้ป่วย และประเมินผลการเป็นพี่เลี้ยง
                      หลังการอบรมในช่วง  ๒ สัปดาห์แรกของการดำเนินงาน
          ระยะที่ ๓ ผู้รับผิดชอบงานวัณโรคระดับอำเภอ(TBC+DTC) ออกสุ่มประเมินพี่เลี้ยงที่ผ่านการอบรม
                       ประเมินความถูกต้อง ครบถ้วนของการเป็นพี่เลี้ยงกำกับการกินยาของ  แกนนำสุขภาพ
                       ด้านวัณโรค เมื่อประเมินผ่าน ให้เจ้าหน้าที่ รพ.สต.ดำเนินการอบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา
                       โดยเจ้าหน้าที่ รพ.สต.ที่ผ่านการอบรมหลักสูตร ครู ค. อบรมแบบ On the job Training
                       ณ บ้านผู้ป่วย และประเมินผลการเป็นพี่เลี้ยงหลังการอบรมในช่วง  ๒ สัปดาห์แรกของการ
                       ดำเนินงาน



















                                                           
แนวทางปฏิบัติในการพัฒนาศักยภาพพี่เลี้ยงกำกับการกินยา ที่เป็น อาสาสมัครแกนนำ TB ”
จังหวัดศรีสะเกษ  ปีงบประมาณ  ๒๕๕๖

รพ.สต./สสอ.
 
คลินิกวัณโรค
 
                                       แจ้งข้อมูลผู้ป่วย TB ทั้งหมดให้

 


ผู้ป่วยวัณโรค
รายใหม่เสมหะบวก
 
 DTC+TBC  ออกประเมิน
 พี่เลี้ยงกำกับการกินยาของ
 pt.TB New+ve เป็นใคร ?
DOT โดย จนท.สธ.
 
DOT โดย อสม./ญาติ
 
อบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา
มอบใบรับรองผ่านการอบรมเป็น  
  แกนนำสุขภาพด้านวัณโรค 
โดยทีม  วิทยากรจาก สสจ.ศรีสะเกษ
 
ผู้ป่วยที่ขึ้นทะเบียน
ตั้งแต่ 1 กันยายน 2555-
31 ตุลาคม 2555
 
 

















อบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา
โดยใช้รูปแบบ On the job    และมอบใบรับรองผ่านการอบรมเป็น     แกนนำสุขภาพด้านวัณโรค 
 
ผู้ป่วยที่
ขึ้นทะเบียน
หลังวันที่  31
ตุลาคม  2555
 
 













ตัวอย่างใบเกียรติบัตร”รับรองการผ่านการอบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา


          ๖. การกำกับติดตามประเมินผล  ในหน่วยบริการทั้งโรงพยาบาลและ รพ.สต.ต้องมีทะเบียนรายงานแบบรายงานผลการดำเนินงาน ครบถ้วน  ตามาตรฐานงานวัณโรค  การกำกับการดำเนินงานแบ่งออกเป็น
๒ ระดับ  ดังนี้
   ๖.๑. ระดับอำเภอ DTC+TBC นิเทศติดตามการดำเนินงานวัณโรค ของ รพ.สต. โดยทุกหน่วยบริการต้องมีทะเบียนรายงานด้านวัณโรคเป็นข้อมูลพื้นฐาน ดังนี้
         - คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการในการดำเนินงานวัณโรคระดับอำเภอ  มีการมอบหมายหน้าที่
             ในการดำเนินงานทุกระดับ
          - แผนงาน/โครงการควบคุมวัณโรคในระดับตำบล
         - ทะเบียนผู้ป่วยวัณโรค 
- บันทึกการรับข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคจากโรงพยาบาล
          - การวิเคราะห์สถานการณ์วัณโรคในเขตรับผิดชอบและสรุปผลการดำเนินงานเป็นรายไตรมาส
            รายปีงบประมาณ
          - แบบบันทึกการกินยาผู้ป่วยวัณโรค ในกรณีเจ้าหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงกำกับการกินยา
         - แบบบันทึกการติดตามเยี่ยมบ้านผู้ป่วยวัณโรคในกรณีพี่เลี้ยงไม่ใช่เจ้าหน้าที่สาธารณสุข
         - ฝังเครือญาติของผู้ป่วยวัณโรคในเขตรับผิดชอบของ รพ.สต.
          - แบบบันทึก/รายงานการตรวจคัดกรองผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านเพื่อค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่
            ในกลุ่มเสี่ยงต่าง ๆ
          - บันทึกการประชุมการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการดำเนินงานวัณโรค
             หรือเอกสารการสนับสนุนกิจกรรมการดำเนินงานวัณโรคของ อบต./อบท.
          - นวัตกรรม/ผลงานวิชาการที่ส่งเสริมการดำเนินงานวัณโรค (ถ้ามี)
          - สุ่มเยี่ยมบ้านผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกที่ขึ้นทะเบียนรักษาในเดือนแรกของการรักษา
             เพื่อประเมินการกินยา อาการข้างเคียงของยาและประเมินพี่เลี้ยงกำกับการกินยาให้ได้ตาม
             เกณฑ์มาตรฐานกำหนด



         
    ๖.๒  ระดับจังหวัด  การกำกับติดตามประเมินผลการดำเนินงานของระดับอำเภอโดยทีม สสจ.
ซึ่งจะตรวจสอบและติดตามการดำเนินในกิจกรรมในโรงพยาบาลทั่วไป/โรงพยาบาลชุมชน/โรงพยาบาลเอกชน/
สสอ.ดังรายการต่อไปนี้
          - คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการในการดำเนินงานวัณโรคระดับอำเภอ  มีการมอบหมายหน้าที่
            การทำงานให้ผู้เกี่ยวข้องทุกระดับอย่างชัดเจน
- ทะเบียนผู้ป่วยวัณโรค  และบันทึกการรับข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคจาก สคร.7อบ. การรับข้อมูล
            จาก  รพช. อื่น ๆ
         - แบบบันทึกการกินยาผู้ป่วยวัณโรค ในกรณีเจ้าหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงกำกับการกินยา
         - แบบบันทึกการติดตามเยี่ยมบ้านผู้ป่วยวัณโรคในกรณีพี่เลี้ยงไม่ใช่เจ้าหน้าที่สาธารณสุข
         - ฝังเครือญาติของผู้ป่วยวัณโรคในเขตรับผิดชอบของ รพ.สต.
          - แบบบันทึก/รายงานการตรวจคัดกรองผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านเพื่อค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่
            ในกลุ่มเสี่ยงต่าง ๆ
          - การดำเนินงานการรณรงค์ค้นหาผู้ป่วยวัณโรคในช่วงวัน วัณโรค โลก (มกราคม-เมษายน)
- ทะเบียนการบันทึกการตรวจทางห้องชันสูตรงานวัณโรค
          - การดำเนินงานเฝ้าระวังวัณโรคในเด็กอายุ < 15 ปี
          - การดำเนินงานเฝ้าระวังวัณโรคดื้อยาหลายขนาน(MDR-TB) ความครบถ้วนของการส่งเสมหะ
            เพาะเลี้ยงเชื้อวัณโรค  และการติดตามผู้ป่วยมารับการรักษาภายใน 15 วันหลังทราบผล DST
          - การวิเคราะห์สถานการณ์วัณโรคในเขตรับผิดชอบและสรุปผลการดำเนินงานเป็นรายไตรมาส
            รายปีงบประมาณ  และการวิเคราะห์สถานการณ์จำแนกราย รพ.สต.
          - บันทึกการประชุมในคณะกรรมการบริหารระดับ คปสอ. ในการนำเสนอสถานการณ์วัณโรค
             การแก้ไขปัญหาในการดำเนินงานวัณโรค ในระดับอำเภอ
          - บันทึกการประชุมการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการดำเนินงานวัณโรค
             หรือเอกสารการสนับสนุนกิจกรรมการดำเนินงานวัณโรคของ อบต./อบท.
                    - สรุปผลการประเมินผลการดำเนินงานรายเดือนส่งจังหวัดในรูปแบบอิเล๊กทรอนิกไฟล์
                       ไม่เกินวันที่ ๕  ของเดือนถัดไป ซึ่งมีรายละเอียดในไฟล์ดังนี้
๑.     รายงานการตรวจคัดกรองค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในกลุ่มเสี่ยงต่าง ๆ
๒.     รายชื่อผู้มีอาการสงสัยส่งตรวจเสมหะ
๓.     รายงานการขึ้นทะเบียนรักษาผู้ป่วยวัณโรคทั้งหมดปีงบประมาณ ๒๕๕๖
๔.     รายงานผลการรักษาของผู้ป่วยที่ขึ้นทะเบียนรักษาปีงบประมาณ ๒๕๕๔,๒๕๕๕
๕.     แบบรายงานการตรวจทางห้องปฏิบัติการสรุปเป็นรายเดือนและการขึ้นทะเบียนรักษาภายใน ๑๕ วัน
                    - สรุปผลการประเมินผลการดำเนินงานรายงวด ๆ ละ ๓ เดือน ส่งจังหวัดภายในวันที่ ๕
                       ของเดือนถัดไปหลังสิ้นงวด ได้แก่ แบบสรุปผลการประเมินมีและแบบประเมินและไฟล์.xls
                      ในรูปแบบไฟล์.xls มีข้อมูลที่ต้องประเมินนำส่ง กลุ่มงานควบคุมโรค สสจ.ศก ดังนี้
๑.     แบบรายงานการตรวจทางห้องปฏิบัติการสรุป รอบ ๓ เดือน และรายละเอียด
การขึ้นทะเบียนรักษาของผู้ป่วยตามรายงานการขึ้นทะเบียน(TB 07)
๒.     แบบสรุปผลแจงนับการขึ้นทะเบียนรักษาของผู้ป่วยวัณโรคในรอบ3เดือนที่ผ่านมา
และการแจงนับอายุผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวก  (แบบ TB 07)




๓.     แบบรายงานการแจงนับการกำกับการกินยาแบบมีพี่เลี้ยง(DOT)ตาม TB 07
๔.     แบบรายงานการประเมินผลการรักษาเมื่อสิ้นสุดระยะเข้มข้น(Conversion rate)
(TB 07/1) ประเมินผลผู้ป่วยที่ขึ้นทะเบียนรักษา 4-6 เดือนที่ผ่านมา
๕.     แบบรายงานการประเมินเมื่อสิ้นสุดการรักษาของผู้ป่วยที่ขึ้นทะเบียนรักษา
รอบ 12 เดือนที่ผ่านมา แบบรายงาน TB 08
๖.     แบบรายงานการเฝ้าระวังอาการภายหลังได้รับยาต้านวัณโรค ผู้ป่วยที่นำมาประเมิน ได้แก่ ผู้ป่วยที่ขึ้นทะเบียนรักษาในช่วง 4-6 เดือนที่ผ่านมา = TB 07/1
๗.     แบบรายงานการผสมผสานการดำเนินงานวัณโรคและโรคเอดส์ TB/HIV 01
ผู้ป่วยที่นำมาประเมิน ได้แก่ ผู้ป่วยวัณโรคที่ขึ้นทะเบียนรักษาในช่วง 4-6 เดือน
ที่ผ่านมา = TB 07/1  และผู้ป่วยโรคเอดส์รายใหม่ที่ขึ้นทะเบียนรักษาและ
ผู้ป่วยรายเก่าที่มารับบริการในช่วง4-6 เดือนที่ผ่านมา = TB 07/1 
๘.     รายงานการเฝ้าระวังวัณโรคดื้อยา(MDR-TB) รายละเอียดของผู้ป่วยวัณโรคชนิด
Re-treatment  ได้รับการส่งเสมหะเพาะเชื้อ และได้ผลDST เป็นอย่างไร
๙.     รายงานการวิเคราะห์สาเหตุการตายและขาดยาของผู้ป่วยในรอบการประเมิน
ผลการรักษา = TB 08
๑๐. นวัตกรรมที่เกี่ยงข้องในการส่งเสริมการดำเนินงานควบคุมป้องกันวัณโรค
                              ๑๑. ประเมินการอบรมพี่เลี้ยงกำกับการกินยา  ให้เจ้าหน้าที่ รพ.สต. ดำเนินการอบรม
                                     พี่เลี้ยงกำกับการกินยา  โดยอบรมแบบ On the job Training ที่บ้านผู้ป่วย
๑๑.  ติดตามการสนับสนุนงบประมาณที่ได้รับจากจังหวัด ให้ รพ.สต.เพื่อพัฒนา
 กิจกรรมการอบรมพี่เลี้ยงกำกับดูแลผู้ป่วยวัณโรคเสมหะบวกรายใหม่โดย
 เจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือ อสม./หรือ แกนนำชุมชนโดยอบรมแบบ
 On the job Training  ที่บ้านผู้ป่วย
 ๑๒. ติดตามการสนับสนุนค่าพาหะในการเยี่ยมบ้านของจนท.รพ.สต.ในกรณี
      พี่เลี้ยงเป็น อสม./แกนนำชุมชน
 ๑๓. พัฒนาให้ทุกหน่วยบริการต้องมีทะเบียนผู้ป่วยวัณโรคในเขตรับผิดชอบ มีข้อมูล
      ครบถ้วน ถูกต้องและมีการติดตามประเมินผลการรักษาผู้ป่วยวัณโรคทุกราย
          ๗. การพัฒนาศักยภาพเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานวัณโรคระดับอำเภอ และ รพ.สต.ให้มีความรู้เป็น
ครู ค. ในการอบรมพัฒนาศักยภาพพี่เลี้ยงกำกับการกินยาที่เป็น อสม.ที่ไม่เคยอบรม DOT หรือ ญาติ พัฒนา
อสม.ให้เป็น อสม.เชี่ยวชาญด้านวัณโรค และพัฒนาพี่เลี้ยงที่เป็นญาติ ให้เป็น “ แกนนำสุขภาพด้านวัณโรค”
โดยการอบรมพี่เลี้ยงที่บ้านด้วยกลวิธี “ On the Job training ”
          *** ขอให้หน่วยบริการแจ้งรายชื่อผู้เข้าอบรม ให้จังหวัดภายในวันที่  ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๕
          *** จังหวัดจะจัดการอบรม ครู ค. ระหว่างวันที่ ๒๗-๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๕ ณ.ห้องประชุม สสจ.










          ๘. การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย  โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เข้าร่วม
กองทุนสุขภาพระดับตำบล  ในชุดสิทธิประโยชน์  อบท./อบต. ต้องสนับสนุนกิจกรรมในการส่งเสริมควบคุม
ป้องกันโรคติดต่อเรื้องรัง  ซึ่งวัณโรคก็เป็นโรคหนึ่งในสิทธิประโยชน์ที่ผู้ป่วยวัณโรคควรจะได้รับการดูแลและ
สนับสนุนการรักษาให้สำเร็จตามเกณฑ์มาตรฐาน  เพื่อเสริมสร้างการดำเนินงานควบคุมป้องกันวัณโรคในชุมชน
และเสริมสร้างความตระหนักให้ชุมชนในการช่วยป้องกันควบคุมวัณโรค  โดยการจัดตั้งกองทุนสุขภาพระดับตำบลด้านการควบคุมวัณโรค  ซึ่งเป้าหมายในการดำเนินงาน ปีงบประมาณ ๒๕๕๖  จำนวน ๔๐ กองทุน
โดยมีอำเภอต้นแบบในการดำเนินงาน  ดังนี้
              ๘.๑  อำเภอต้นแบบ ได้แก่  อำเภอขุขันธ์  มีเป้าหมายในการจัดตั้งกองทุนสุขภาพระดับตำบล
                     จำนวน  ๒๔ กองทุน (งบประมาณในการดำเนินงานกองทุนละ ๕,๒๐๐ บาท  งบประมาณ
                     จากกองทุนโลก  ๑๑  กองทุน  จาก งบ สปสช.๑๓  กองทุน)
              ๘.๒  ขยายเครือข่ายในพื้นที่ที่มีผู้ป่วยวัณโรคหนาแน่น จำนวน ๘ กองทุน ได้แก่ อำเภอกันทรลักษ์
                     และอำเภอเมืองศรีสะเกษ  อำเภอละ ๔ กองทุน คัดเลือกในวันประชุมจัดทำแผน ๗ พ.ย.๕๕
              ๘.๓  ขยายเครือข่ายการดำเนินงานในอีก ๘ อำเภอ ๆ ละ    กองทุน  เพื่อเป็นต้นแบบในการ
                     ดำเนินงานแบบมีส่วนร่วมของชุมชน คัดเลือกในวันประชุมจัดทำแผน ๗ พ.ย. ๕๕
                    กิจกรรมในการดำเนินงานในการจัดตั้งกองทุนสุขภาพระดับตำบล  คือ การเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่อง วัณโรค  และการดำเนินงานควบคลุมกำกับดูแลผู้ป่วยวัณโรคแบบมีพี่เลี้ยง(DOT)  จังหวัดสนับสนุนงบประมาให้กองทุนละ ๕,๒๐๐ บาท  เพื่อจัดการประชุมนำเสนอสถานการณ์วัณโรคในตำบลและ
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมให้เจ้าหน้าที่ อบต.ร่วมเป็นพี่เลี้ยงกำกับการกินยาวัณโรค  จัดประชุมอย่างน้อย ๒ ครั้ง
ต่อปี  การประชุมครั้งที่หนึ่ง  นำเสนอสถานการณ์วัณโรคในพื้นที่  ให้ความรู้เรื่องวัณโรคและการแพร่กระจาย
เชื้อวัณโรค  การรักษาผู้ป่วยวัณโรค  การค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในกลุ่มเสี่ยงต่าง ๆ ให้ครอบคลุมทุกกลุ่ม
มีการมอบหมายภารกิจในการดำเนินงานให้ทุกคนในคณะทำงานมีบทบาทหน้าที่เท่า ๆ กัน  ต่อจากนั้นไตรมาส
ต่อไปจัดประชุมติดตามความก้าวหน้าในการดำเนินงาน  ค้นหาสาเหตุและปัญหาที่ทำให้การดำเนินงานไม่ประสบผลสำเร็จ  มีการวางแผนในการดำเนินงานในปีต่อไป  
          ๙. การสร้างนวัตกรรมใหม่ในการควบคุมป้องกันวัณโรค  โดยการประเมินโครงการการพัฒนาศักยภาพ
พี่เลี้ยงกำกับการกินยาที่เป็นญาติให้เป็น “ แกนนำสุขภาพด้านวัณโรค ” มีผลทำให้อัตราการรักษาสำเร็จเพิ่มขึ้น
โดยจังหวัดจะออกประเมินติดตามผลการรักษาของผู้ป่วยวัณโรคที่ขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่เดือนเมษายน ๒๕๕๕
ถึง ๓๐ กันยายน  ๒๕๕๕  ซึ่งจะดำเนินการในระหว่างเดือนมกราคม ๒๕๕๖-กุมภาพันธ์ ๒๕๕๖  โดยแบ่งการประเมินออกเป็น
              ๙.๑  ประเมินเมื้อสิ้นสุดการรักษาของผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เสมหะบวกที่ขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่
                     วันที่    เมษายน  ๒๕๕๕  ถึง วันที่ ๓๐  มิถุนายน  ๒๕๕๕
              ๙.๒  ประเมินอัตราการแปรเปลี่ยนเสมหะจากบวกเป็นลบเมื่อสิ้นสุดระยะเข้มข้น ของผู้ป่วยวัณโรค
                     รายใหม่เสมหะบวกที่ขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่วันที่    กรกฎาคม  ๒๕๕๕  ถึง
                      วันที่  ๓๐  กันยายน  ๒๕๕๕
หมายเหตุ        1. แบบรายงานประจำเดือน
                    2. แบบรายงานงวด 3 เดือน
                    3. แบบคัดกรองบุคคลทั่วไป
         





ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น


งานควบคุมโรค สสอ.ขุขันธ์ โทร 045-630699 อีเมล์ cdckhukhan1@yahoo.co.th